Kooperatif, ki\u015filerin ortak, ekonomik, sosyal ve kültürel gereksinim ve özlemlerini mü\u015ftereken sahip olunan ve demokratik kurallarla yönetilen bir i\u015fletme vas\u0131tas\u0131 ile kar\u015f\u0131lamak için gönüllü olarak olu\u015fturduklar\u0131 özerk bir örgüttür. Kooperatifçilik ise; kooperatiflerin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 ve geli\u015fmesini ifade eden bir hareketin ad\u0131d\u0131r.<\/p>\n
KOOPERAT\u0130FÇ\u0130L\u0130K VE ECZACI KOOPERAT\u0130FLER\u0130<\/span><\/font><\/font><\/strong><\/p>\n <\/font><\/strong> <\/font> <\/span>Kooperatifçilik <\/font><\/font><\/span><\/strong> <\/font> <\/p>\n Kooperatif, ki\u015filerin ortak, ekonomik, sosyal ve kültürel gereksinim ve özlemlerini mü\u015ftereken sahip olunan ve demokratik kurallarla yönetilen bir i\u015fletme vas\u0131tas\u0131 ile kar\u015f\u0131lamak için gönüllü olarak olu\u015fturduklar\u0131 özerk bir örgüttür. Kooperatifçilik ise; kooperatiflerin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 ve geli\u015fmesini ifade eden bir hareketin ad\u0131d\u0131r.<\/font><\/p>\n <\/font><\/span><\/p>\n Bugün, geli\u015fmi\u015f ve geli\u015fmekte olan ülkelerde kooperatifçilik, önemli bir sosyal ve ekonomik hareket olarak kabul edilmekte; demokrasinin, bar\u0131\u015f\u0131n, çevrenin korunmas\u0131na ve de istihdam yaratma, kaynaklar\u0131 harekete geçirme, yat\u0131r\u0131m olu\u015fturma, ekonomiye sürdürülebilir kalk\u0131nmaya ve yoksullukla mücadeleye katk\u0131lar\u0131 oldu\u011fu görülmekte; ve bütünüyle ülkelerin ekonomik, sosyal kalk\u0131nma ve geli\u015fmelerinde önemli bir demokratik araç olarak da <\/span>kullan\u0131lmaktad\u0131r. Kooperatifçilik tüm bu i\u015flevleri ile toplumsal hayatta kamu ve özel sektörün yan\u0131nda üçüncü bir sektör olarak kabul ediliyor ve yerini al\u0131yor.<\/font><\/p>\n <\/p>\n Kooperatifler belirli ilkeleri olan kurulu\u015flard\u0131r. Uluslararas\u0131 Kooperatifler Birli\u011finin (ICA) 1995 y\u0131l\u0131nda saptam\u0131\u015f oldu\u011fu 7 ilke \u015funlard\u0131r; <\/font><\/p>\n <\/font> <\/p>\n 1)<\/font> <\/span><\/font><\/span>“Gönüllü ve Serbest Giri\u015f” <\/strong>\u0130lkesi<\/font><\/font><\/font><\/p>\n 2)<\/font> <\/span><\/font><\/span>“ Orta\u011f\u0131n Demokratik Yönetim”<\/strong> \u0130lkesi<\/font><\/font><\/font><\/p>\n 3)<\/font> <\/span><\/font><\/span>“Orta\u011f\u0131n Ekonomik Kat\u0131l\u0131m\u0131”<\/strong> \u0130lkesi <\/font><\/font><\/font><\/p>\n 4)<\/font> <\/span><\/font><\/span>“Özerklik ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k”<\/strong> \u0130lkesi<\/font><\/font><\/font><\/p>\n 5)<\/font> <\/span><\/font><\/span>“E\u011fitim ö\u011fretim ve bilgilendirme iste\u011fi”<\/strong> \u0130lkesi<\/font><\/font><\/font><\/p>\n 6)<\/font> <\/span><\/font><\/span>“Kooperatifler aras\u0131 i\u015fbirli\u011fi” <\/strong>\u0130lkesi<\/font><\/font><\/p>\n 7)<\/font> <\/span><\/font><\/span>“Toplumsal sorumluluk”<\/strong> \u0130lkesi<\/font><\/font><\/font><\/p>\n <\/font> <\/p>\n Bu yedi ilke, bir kooperatifin esas\u0131n\u0131 olu\u015fturmakla birlikte, birbirlerine de s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu ilkelere k\u0131saca göz atarsak;<\/font><\/p>\n <\/font> <\/p>\n – <\/span>Gönüllü ve Serbest Giri\u015f \u0130lkesi: <\/strong>Bu ilkeye göre kooperatifler gönüllü kurulu\u015flar olup hizmetlerinden yararlanabilecek ve kooperatif ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sorumluluklar\u0131n\u0131 kabul eden herkese; sosyal, siyasal, dinsel etnik,ve cinsiyet ay\u0131r\u0131m\u0131 gözetmeksizin aç\u0131kt\u0131r.<\/font><\/font><\/font><\/p>\n <\/font> <\/p>\n – <\/span>Demokratik Yönetim \u0130lkesi: <\/strong>Kooperatifler demokratik kurulu\u015flard\u0131r. Bu nedenle ortaklar; yönetime ve denetime, politika olu\u015fturma ve karar verme süreçlerine demokratik olarak kat\u0131l\u0131rlar. Bu ilke kooperatifçilikte “as\u0131l gücün sermaye de\u011fil insan”<\/strong> oldu\u011funu belirleyen en önemli göstergedir.<\/font><\/p>\n <\/font><\/strong>– <\/span>Orta\u011f\u0131n Ekonomik Kat\u0131l\u0131m \u0130lkesi:<\/strong> Ortaklar, kooperatif’in sermayesine e\u015fit bir biçimde kat\u0131l\u0131rlar; ayr\u0131ca kooperatif i\u015fletmesinden do\u011fan gelirin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 da ortaklar\u0131na risturn olarak da\u011f\u0131t\u0131rlar. Bu ilke ise “sermaye kooperatif’in patronu de\u011fil hizmetlisidir” <\/strong>anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n bir göstergesidir.<\/font><\/font><\/font> <\/font><\/strong> <\/p>\n – <\/span>Özerklik ve Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k \u0130lkesi:<\/strong> Kooperatifler ortaklar\u0131 taraf\u0131ndan yönetilen özerk ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 dayan\u0131\u015fmaya dayanan ba\u011f\u0131ms\u0131z kurulu\u015flard\u0131r. Devlet ve di\u011fer kurulu\u015flarla anla\u015fma, i\u015fbirli\u011fi yapma ve d\u0131\u015f kaynaklardan sermaye sa\u011flamalar\u0131 durumunda; bütün bu ili\u015fkilerini kooperatiflerin özerkli\u011fine ve ortaklar\u0131n kooperatiflerini demokratik olarak bir zarara u\u011fratmayacak biçimde yürütürler. Bu ilke, kooperatiflerin özerklik ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 koruyarak kendi geleceklerine hakim olmalar\u0131 gereklili\u011fini önemle belirtmektedir. <\/font><\/font><\/font><\/p>\n <\/font> <\/p>\n – <\/span>E\u011fitim Ö\u011fretim ve Bilgilendirme \u0130lkesi:<\/strong> <\/span>Bu ilkeye göre kooperatifler kendi ortaklar\u0131na, seçilmi\u015f ve atanm\u0131\u015f yöneticilerine ve personeline kooperatiflerin geli\u015fmesine etkin bir biçimde katk\u0131da bulunabilmeleri için e\u011fitim ve ö\u011fretim olana\u011f\u0131 sa\u011flarlar. Kooperatifçili\u011fin yap\u0131s\u0131 ve yararlar\u0131 hakk\u0131nda, genel kamuoyunu özellikle de gençleri ve toplumun önderlerini bilgilendirirler.<\/font><\/font><\/font><\/p>\n <\/font> <\/p>\n – <\/span>Kooperatifleraras\u0131 \u0130\u015fbirli\u011fi \u0130lkesi:<\/strong> <\/span>Kooperatifler ortaklar\u0131na daha etkin bir biçimde hizmet verebilmek ve tümüyle kooperatifçilik hareketini güçlendirebilmek için; di\u011fer kooperatiflerle yerel, bölgesel, ulusal ve uluslararas\u0131 düzeyde i\u015fbirli\u011fi yaparlar.<\/font><\/font><\/font><\/p>\n <\/font> <\/p>\n – <\/span>Toplumsal Sorumluluk \u0130lkesi:<\/strong> Kooperatifler ortaklar\u0131nca onaylanan politikalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, içinde ya\u015fad\u0131klar\u0131 toplumun ekonomik, sosyal ve kültürel yönden kalk\u0131nmalar\u0131n\u0131n süreklili\u011fini koruma aç\u0131s\u0131ndan özel bir sorumlulu\u011fa sahiptir. Kooperatifler bir yandan ortaklar\u0131n\u0131n gereksinimlerini ön planda tutarken, di\u011fer yandan da toplumun geli\u015fmesi, ekonomi, sa\u011fl\u0131k, ve di\u011fer konularda sorunlar\u0131n çözülmesinin yan\u0131nda, toplumsal kalk\u0131nma politikalar\u0131 olu\u015fturulmas\u0131na da katk\u0131da bulunurlar. <\/font><\/font><\/font><\/p>\n <\/font> <\/font> <\/font> <\/p>\n <\/span>Kooperatifçili\u011fin tarifini ve ilkelerini bu \u015fekilde s\u0131ralad\u0131ktan sonra, kooperatifçilik hareketinden k\u0131saca bahsedersek; kooperatifçilik hareketi, geçen yüzy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren, bütün ülkelerin sosyal ve ekonomik kalk\u0131nmas\u0131nda çok önemli rol oynamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Geli\u015fmi\u015f ülkelerin yan\u0131nda, siyasal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131na yeni kavu\u015fmu\u015f ve az geli\u015fmi\u015f ülkeler de modern ve ça\u011fda\u015f ekonomik örgütler yaratmak istediklerinde, kooperatifçilikten geni\u015f çapta yararlanm\u0131\u015flard\u0131r.<\/font><\/font><\/font><\/p>\n <\/font> <\/p>\n <\/span>Dünyada bugünkü anlay\u0131\u015fla ilk kooperatif, kooperatifçili\u011fin babas\u0131 kabul edilen \u0130ngiliz Robert Owen taraf\u0131ndan 1844 y\u0131l\u0131nda \u0130ngiltere’de kurulmu\u015ftur. Bu tarihlerde \u0130ngiltere’de vah\u015fi ve ilkel bir kapitilazim hüküm sürmekte; i\u015fçiler, emekçiler, ve küçük üreticiler ezilmekte ve sömürülmektedir. Ayn\u0131 tarihlerde Avrupa’n\u0131n di\u011fer ülkelerinde de kooperatifçilik hareketi geli\u015fme göstermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/font><\/font><\/font><\/p>\n <\/font> <\/p>\n <\/span>Kooperatifçili\u011fin bugün dünyada vard\u0131\u011f\u0131 büyük geli\u015fmeye bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda; Uluslararas\u0131 Kooperatifler Birli\u011fi’ne (ICA), 2002 y\u0131l\u0131nda toplam 100 ülkeden 749 bin birim kooperatif oldu\u011funu görüyoruz; ki bunlar\u0131n toplam ortak say\u0131s\u0131 760 milyondur. Mevcut rakamlar kooperatifçilik hareketinin günümüzde yeryüzünün en büyük sosyo-ekonomik hareketi niteli\u011fini ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131n en güzel göstergesidir. Kooperatifçilik hareketinin bir di\u011fer özelli\u011fi de dünyada 5 k\u0131taya yay\u0131lmas\u0131, evrensel bir hareket olmas\u0131, geli\u015fmi\u015f, geli\u015fmekte ve geli\u015fmemi\u015f bütün ülkelerde bir biçimde var olmas\u0131d\u0131r. Türkiye’de kooperatifçilik, Mithat Pa\u015fa’n\u0131n “Memleket Sanduklar\u0131” denemesiyle 1863 y\u0131l\u0131nda ba\u015flam\u0131\u015f say\u0131lmaktad\u0131r. Ancak bugünkü anlam\u0131yla gerçek kooperatifçilik, Mustafa Kemal Atatürk’ün öncülü\u011fünde Cumhuriyet Türkiye’sinde ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Atatürk, kooperatifçilik hareketinin sürekli içinde olmu\u015f, bu hareketin geli\u015fmesinin gerektirdi\u011fi yasal düzenlemelere öncülük etmi\u015ftir. 21 May\u0131s 1931 de \u0130stanbul Üniversitesi bünyesinde “Türkiye Kooperatifçililik Cemiyeti” kurulmu\u015ftur. Atatürk Kooperatifçili\u011fi ülkenin kalk\u0131nmas\u0131nda her zaman önemli bir araç olarak görmü\u015f, Kooperatiflerin yurt düzeyinde yay\u0131lmalar\u0131 için aç\u0131k destek vermi\u015f ve ilk kurulan Kooperatifin de 1. orta\u011f\u0131 olmu\u015ftur.<\/font><\/font><\/font><\/p>\n <\/font> <\/p>\n Türkiye’de1950’den sonra, özel sektöre büyük a\u011f\u0131rl\u0131k verilmeye ba\u015flanmas\u0131yla birlikte, kooperatifçili\u011fin bir süre tamamen ihmal edildi\u011fi görülmektedir. Ancak, 1961 Anayasas\u0131’nda kooperatifçili\u011fin özel bir madde ile yer almas\u0131, demokratik kooperatifçili\u011fin h\u0131zla geli\u015fmesini ve üst örgütlerinin kurulmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Türkiye’de kooperatifçilik, çe\u015fitli evrelerden geçtikten sonra 1969 y\u0131l\u0131nda 1163 say\u0131l\u0131 Kooperatifler Kanunu ile kendi kanuna da kavu\u015fmu\u015ftur.<\/font><\/p>\n <\/font> <\/p>\n 12 Eylül yönetimi ve iktidarlar\u0131, ülkemizde demokratik kooperatifçili\u011fin geli\u015fmesini durdurmaya çal\u0131\u015fm\u0131\u015flar ancak, 90’l\u0131 y\u0131llardan sonra kooperatiflerimizin ve ortaklar\u0131n\u0131n say\u0131sal olarak artmas\u0131 ve üst örgütlenmelerindeki geli\u015fmeleri önleyememi\u015flerdir. <\/span>Ülkemizde kooperatif örgütlenmesi a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak; tar\u0131m sat\u0131\u015f, tar\u0131m kredi, esnaf kefalet, tüketim, konut ve köy kalk\u0131nma kooperatifleri biçiminde olmakla birlikte; bu süreçte, eczac\u0131lar da mesleki ve ekonomik dayan\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 eczac\u0131 kooperatifleri çat\u0131s\u0131 alt\u0131nda sa\u011flam\u0131\u015flard\u0131r. <\/font><\/p>\n <\/font> <\/p>\n Ülkemizde bugün 85 bin civar\u0131nda kooperatif ve 5 milyona yak\u0131n kooperatif orta\u011f\u0131 vard\u0131r. Kooperatifler say\u0131sal aç\u0131dan büyük geli\u015fme gösterdikleri halde, kooperatifçilikten beklenen amaçlar\u0131n <\/span>henüz gerçekle\u015fti\u011fini söylemek zordur.<\/font><\/p>\n <\/font>Eczac\u0131 Kooperatifleri<\/font><\/font><\/span><\/strong> <\/font><\/span><\/strong> <\/font><\/span><\/strong> <\/p>\n <\/span> <\/span>Türkiye’de eczac\u0131lar, kooperatifçilik hareketine ilgi duymaya 1977-78 y\u0131llar\u0131nda <\/span>ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Bu tarihlerde serbest eczac\u0131lar, örgütsüz ve da\u011f\u0131n\u0131k durumda olup, ülkenin içinde bulundu\u011fu ekonomik krizden de büyük ölçüde etkileniyordu. Eczac\u0131lar, asli görevlerini yapabilmeleri için hastaya verebilecekleri ilaçlar\u0131 bile temin edemez duruma gelmi\u015fler; eczanelerin ilaç temin etti\u011fi özel ilaç depolar\u0131n\u0131n spekülatif hareketlerde bulunmalar\u0131 ve keyfi uygulama ile istedikleri eczanelere ilaç verip, istemediklerine vermemeleri; sadece pe\u015fin para ile ilaç vermeleri sonucu yapay olarak ilaç yoklu\u011fu yarat\u0131lmas\u0131 sonucunda; bir çok eczanenin zor durumda kalmas\u0131na, hatta kapanma tehdidiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmalar\u0131na neden olmu\u015ftur. <\/font><\/font><\/font><\/p>\n <\/font> <\/p>\n Bu süreçte eczac\u0131lar, sürekli olarak yönlendirilen bir topluluk olmak yerine, meslek sorunlar\u0131na olsun, ülke sorunlar\u0131na olsun, ortakla\u015fa sahip ç\u0131kmak dü\u015füncesine vard\u0131lar. Bunu sa\u011flamak için de önce meslek örgütlerine sahip ç\u0131kmak ve ortak ç\u0131karlar etraf\u0131nda toplanmak gerekti\u011finin fark\u0131na vararak, eczac\u0131lar\u0131n bir araya gelip ekonomik ve mesleki haklar\u0131n\u0131 kazanmak için örgütlenmeleri gerekti\u011fini dü\u015fündüler.<\/font><\/p>\n <\/font> <\/p>\n Bütün bunlar\u0131 de\u011ferlendiren yurt çap\u0131nda görev yapan eczac\u0131lar, Türkiye’nin birçok bölgesinde örgütlenme ihtiyac\u0131 hissetmi\u015fler, çe\u015fitli tart\u0131\u015fma ve aray\u0131\u015flardan sonra da kendilerinin e\u015fit olarak kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, demokratik ve ekonomik modelin KOOPERAT\u0130FLE\u015eME<\/strong> oldu\u011funa karar vermi\u015flerdir. <\/font><\/p>\n <\/font> <\/p>\n Bu de\u011fi\u015fimle birlikte kurulan kooperatif örgütlenmesi, y\u0131llard\u0131r eczac\u0131n\u0131n çevresini saran <\/font> <\/span><\/span>kabu\u011fun k\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f, giderek eczac\u0131 örgütlerinde ilerici de\u011fi\u015fimlere öncü olmu\u015ftur. Daha güçlü, daha inançl\u0131 bir eczac\u0131 toplumu yaratman\u0131n, en az\u0131ndan eczac\u0131lar hakk\u0131ndaki kararlar\u0131n eczac\u0131lar d\u0131\u015f\u0131ndaki ki\u015filerin karar verilmesine engel olmaya ba\u015flam\u0131\u015f, hatta eczac\u0131 hakk\u0131ndaki kararlar\u0131 sadece eczac\u0131lar\u0131n verece\u011fi ad\u0131m\u0131 atm\u0131\u015flard\u0131r.<\/font><\/font><\/font><\/p>\n <\/font> <\/font> <\/p>\n Ülkemizde ilk ecza kooperatifi 1978 y\u0131l\u0131nda 22 eczac\u0131n\u0131n bir araya gelmesi ile Manisa’da Eczac\u0131 Ne\u015fe Gülersoy’un önderli\u011finde kurulmu\u015ftu. De\u011ferli eczac\u0131m\u0131z bu demokratik önderli\u011fini karanl\u0131k güçler taraf\u0131ndan eczanesinin silahla taranmas\u0131 sonucu hayat\u0131yla ödemi\u015ftir. <\/font><\/p>\n Ayn\u0131 tarihte Silifke’de lokal anlamda bir kooperatif kurulmu\u015ftur. Daha sonra 1979 y\u0131l\u0131nda \u0130zmir, Bursa, <\/span>Eski\u015fehir ve \u0130stanbul’da geni\u015f eczac\u0131 kitlelerini kucaklayan kooperatifler kurulmu\u015ftur. 1980 y\u0131l\u0131nda Ankara, Antalya, ve Giresun’da; <\/span>1984 y\u0131l\u0131ndan itibaren ise Samsun, Trabzon, Sakarya, \u0130çel eczac\u0131 kooperatifleri kurulmu\u015ftur. <\/font><\/p>\n Eczac\u0131 kooperatiflerinin kurucular\u0131, ilk dönemlerde kooperatifte ilaç ç\u0131kar\u0131p paketleyerek, kendi araçlar\u0131yla sevkiyat yapm\u0131\u015flar,<\/strong> ayr\u0131ca kurucular, ilaç firmalar\u0131ndan ilaç temin edebilmek için, kendi senet ve çeklerini firmalara vermi\u015flerdir. <\/strong>Bu kooperatiflerden baz\u0131lar\u0131 çe\u015fitli s\u0131k\u0131nt\u0131lar ve krizlerden sonra hayatiyetine son vermek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. Günümüzde, temelleri bu tarihlerde at\u0131lan kooperatiflerden 6 eczac\u0131 kooperatifi yurdumuzun geni\u015f bir bölgesinde eczac\u0131 ortaklar\u0131na hizmet vermektedir.Mevcut eczac\u0131 kooperatifleri pazar\u0131n %12’sine hitap etmektedir.<\/font><\/font><\/font><\/p>\n <\/font> <\/p>\n 1989 y\u0131l\u0131nda Ankara’da 11 eczac\u0131 kooperatifinin bir araya gelmesiyle Tüm Eczac\u0131lar Üretim Temin Da\u011f\u0131t\u0131m Kooperatifleri Birli\u011fi’ni kurmu\u015flard\u0131r. Bu birlik, 1990 y\u0131l\u0131nda Türkiye Milli Kooperatifler Birli\u011fi’ne kurucu üye olarak kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/font><\/p>\n <\/font><\/span><\/strong> <\/p>\n Türkiye’de eczac\u0131 kooperatiflerinin kurulmas\u0131ndan sonra, al\u0131m, sat\u0131\u015f ve da\u011f\u0131t\u0131m safhas\u0131nda eczac\u0131n\u0131n lehine <\/span>bir tak\u0131m geli\u015fmeler ve de\u011fi\u015fmeler <\/span>olmu\u015ftur. Kooperatifler kuruldu\u011fu andan itibaren hiç SÜRSAJ<\/strong> yapmam\u0131\u015flard\u0131r ve eczac\u0131ya ilac\u0131 SÜRSAJSIZ<\/strong> göndermi\u015flerdir. Kooperatiflerden önce;