{"id":2875,"date":"2007-05-21T15:43:51","date_gmt":"2007-05-21T12:43:51","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ced.org.tr\/?p=2875"},"modified":"2014-05-21T01:38:36","modified_gmt":"2014-05-20T22:38:36","slug":"demokrasi-esas-durusta","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.ced.org.tr\/?p=2875","title":{"rendered":"DEMOKRAS\u0130 ESAS DURU\u015eTA!"},"content":{"rendered":"

DEMOKRAS\u0130 ESAS DURU\u015eTA!<\/span><\/span><\/span><\/strong>\u00a0<\/span><\/p>\n

2007 y\u0131l\u0131n\u0131n panoramas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karan siyaset bilimcileri sorunlu ve siyasal gerilimlere yol a\u00e7acak bir s\u00fcrecin g\u00fcndemde olaca\u011f\u0131 de\u011ferlendirmesinde birle\u015fiyordu.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7iminin ve genel se\u00e7imlerin ayn\u0131 y\u0131l i\u00e7erisinde yap\u0131lacak olmas\u0131 siyasi kayg\u0131lar\u0131 art\u0131r\u0131yor, demokrasinin yeniden t\u00f6kezleme riskine dair yorumlar yap\u0131l\u0131yordu. Nitekim Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7imi yakla\u015ft\u0131k\u00e7a tansiyon daha da y\u00fckseldi, siyasi krize evrilen s\u00fcre\u00e7 erken se\u00e7im karar\u0131 ile noktaland\u0131 ve kriz \u015fimdilik duruldu.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

T\u00fcrkiye de iki ba\u015fl\u0131 bir y\u00fcr\u00fctme erki var. Biri asker-sivil b\u00fcrokrasinin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi di\u011feri ise h\u00fck\u00fcmetlerin. Bu iki ba\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 iktidar sava\u015f\u0131 konjonkt\u00fcre g\u00f6re farkl\u0131 fig\u00fcrlerle kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. \u0130ktidarla ana muhalefet partisi aras\u0131nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n kim olaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n arka plan\u0131nda yatan as\u0131l ger\u00e7ek budur. Y\u0131llard\u0131r b\u00fcrokrasiye, devlete egemen olan otokrat bir y\u00f6netim elit\u2019i ile arkas\u0131na Anadolu burjuvazisinin deste\u011fini alan AKP iktidar\u0131 aras\u0131nda s\u00fcren b\u00fcrokrasiye ve iktidara sahip olma kavgas\u0131 da sonu\u00e7ta bir rejim krizine yol a\u00e7t\u0131. Bu kavga laik, anti-laik fig\u00fcrlerle ve \u015feriat tehdidi ile kamuoyunun g\u00fcndemine ta\u015f\u0131nd\u0131. AKP iktidar\u0131n\u0131n laikli\u011fi a\u015f\u0131nd\u0131ran kimi politikalar\u0131 da buna olanak sa\u011flad\u0131.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Yukar\u0131da s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen iktidar kavgas\u0131 a\u015fa\u011f\u0131ya korku ve tehdit alg\u0131s\u0131 olarak yans\u0131t\u0131ld\u0131. \u0130ktidar erkini kaybetmekten korkan \u201cotokrat\u201dlar korku \u00fczerinden siyaset \u00fcretme \u00e7abas\u0131 i\u00e7inde oldular. \u00dclkenin kendi i\u00e7ine kapanmas\u0131 temel bir politik arg\u00fcman olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. B\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fck ve \u015feriat tehlikesi alg\u0131s\u0131 \u00fczerinden milliyet\u00e7i bir iklim yarat\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

TAYAD\u2019l\u0131lar\u0131n sokakta lin\u00e7 edilmesi, rahip Santoro ve Hrant Dink cinayetleri yarat\u0131lan bu milliyet\u00e7i, \u015foven iklimin sonu\u00e7lar\u0131yd\u0131. En son Malatya\u2019da ortaya \u00e7\u0131kan vah\u015fet toplumsal alg\u0131y\u0131 de\u011fi\u015ftirmeye d\u00f6n\u00fck psikolojik bir sava\u015f\u0131n d\u0131\u015fa vuran yans\u0131malar\u0131yd\u0131.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Korku ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k \u00fczerinden s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen bu politikalar siyaseti h\u0131zla polarize etti. Siyaset alan\u0131 kutupla\u015ft\u0131. Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imleri ile birlikte siyasetin kutupla\u015fmas\u0131 neredeyse doruk noktas\u0131na ula\u015ft\u0131. S\u00fcrekli krizler \u00fcreten Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerine bir yenisi daha eklendi. Tarihe \u00c7ankaya sava\u015flar\u0131 olarak da ge\u00e7en Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7imleri hep sorunlu oldu. \u00dclke s\u00fcrekli siyasi krizlerin e\u015fi\u011finden d\u00f6nd\u00fc. Bu seferki kriz biraz daha kal\u0131c\u0131 olaca\u011fa benziyor. 12 Eyl\u00fcl rejimi ile Kenan Evren\u2019in \u015fahs\u0131nda Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na bi\u00e7ilen rol, Cumhurba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n pek \u00e7ok yetki ile donat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131, devlet b\u00fcrokrasisi \u00fczerinde etkin bir konuma gelmesi kriz potansiyelini i\u00e7inde ta\u015f\u0131yan, bu s\u00fcreci tetikleyen temel nedenlerin ba\u015f\u0131nda geliyor.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7imleri \u00fczerinden s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen tart\u0131\u015fmalar, b\u00fcrokrasiye egemen olma kavgas\u0131 ve bunun yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 gerilimler \u00fclke siyasetinde ciddi k\u0131r\u0131lmalara yol a\u00e7t\u0131. Siyasetin pusulas\u0131 \u015fa\u015ft\u0131. Soldan sa\u011fa ve hep birlikte milliyet\u00e7i bir kulvara savrulmalar \u00fclke siyaset tarihinde ilk kez kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan ve sosyolojik ara\u015ft\u0131rmalara konu olacak bir durumdur.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Ortal\u0131k toz duman ve bu toz duman ortam\u0131nda siyaseten savrulmadan durabilmek ger\u00e7ekten zor zanaat\u2026<\/p>\n

\u00dclkenin temel \u00f6nceli\u011fi ne? Tehdit alt\u0131nda olan laiklik mi yoksa demokrasi mi? \u00dclkede var olan ve temeli 12 Eyl\u00fcl rejimi ile at\u0131lan, darbeler hukuku \u00fczerine in\u015fa edilen siyasal rejimin ortaya \u00e7\u0131kan krizdeki rol\u00fc nedir? Demokrasi olmadan, laiklik olur mu?<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Bu temel sorulara verilecek yan\u0131t sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve do\u011fru bir yerde durmam\u0131z\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de 12 Eyl\u00fcl rejimi ile siyaset alan\u0131 iyice daralt\u0131ld\u0131. Siyasi partiler yasas\u0131, se\u00e7im yasas\u0131 de\u011fi\u015ftirildi. Y\u00fczde 10 gibi d\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir \u00fclkesinde g\u00f6r\u00fclmeyen bir baraj sistemi ile halk\u0131n iradesinin \u00f6n\u00fcne a\u015f\u0131lmas\u0131 g\u00fc\u00e7 engeller konuldu. Toplum m\u00fchendisli\u011fi ile T\u00fcrkiye\u2019de siyaset alan\u0131 yeniden d\u00fczenlendi ve her \u015feyin ray\u0131na oturaca\u011f\u0131 san\u0131ld\u0131.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Temsiliyet \u00f6z\u00fcrl\u00fc sistem daha ilk genel se\u00e7imlerde b\u00fcy\u00fck bir adaletsizlik do\u011furdu. Halk\u0131n y\u00fczde 45\u2019inin oyu parlamentoya yans\u0131mad\u0131. \u0130ki partili bir parlamento ve tek partili g\u00fc\u00e7l\u00fc bir iktidar form\u00fcl\u00fc ilk meyvesini verdi. Ama olu\u015fan iktidar oligar\u015fi elit\u2019in istedi\u011fi bir iktidar olmad\u0131. En \u00e7ok oyu alan AKP hi\u00e7 hak etmedi\u011fi halde parlamentonun \u00fc\u00e7te iki \u00e7o\u011funlu\u011funu ele ge\u00e7irdi. 12 Eyl\u00fcl darbesi ile yarat\u0131lan askeri vesayet rejiminin do\u011furdu\u011fu sonu\u00e7tu bu. Ana muhalefet partisi de dahil t\u00fcm siyasi akt\u00f6rler bu durumu kabullendi. 12 Eyl\u00fcl rejimini tasfiye edecek demokratik bir anayasay\u0131 ne iktidardaki AKP ne de ana muhalefet olan CHP g\u00fcndemine ald\u0131. At\u0131lan kimi demokratik ad\u0131mlar da d\u0131\u015f dinamiklerin ve daha \u00e7ok AB\u2019nin bask\u0131s\u0131 ile g\u00fcndeme geldi. Ancak bu ad\u0131mlarda da \u00e7o\u011funlukla ayak s\u00fcr\u00fcnd\u00fc. Ya da 301\u2019inci madde gibi yeni versiyon anti-demokratik maddelerle yasalar tahkim edilerek d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bir \u015fekilde engelleme yoluna gidildi. Hrank D\u0130NK cinayeti de bu atmosferde i\u015flendi.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Bug\u00fcn ya\u015fanan siyasi krizin as\u0131l nedeni i\u015fte bu 12 Eyl\u00fcl rejimidir. Demokrasiye, adil bir temsiliyete, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere kapal\u0131 olan bu rejim bug\u00fcn siyaseten iflas etmi\u015ftir. Siyasi kriz ancak 12 Eyl\u00fcl rejimi a\u015f\u0131larak \u00e7\u00f6z\u00fclebilir. Yeni darbeler ya da muht\u0131ralar, krizi daha da derinle\u015ftirmekten ba\u015fka bir i\u015fe yaramaz. \u00dclkenin son 30-40 y\u0131ll\u0131k siyaset deneyimi bunu yeterince kan\u0131tl\u0131yor. \u00dclkede her on y\u0131la neredeyse bir darbe s\u0131\u011fd\u0131r\u0131ld\u0131. Zaten s\u0131n\u0131rl\u0131 olan \u00a0demokrasi rafa kald\u0131r\u0131ld\u0131 ve siyasetin kendi do\u011fal mecras\u0131nda geli\u015fmesine izin verilmedi. 28 \u015eubat post modern darbesi ve en son olarak da 27 Nisan gece yar\u0131s\u0131 saat on ikiye be\u015f kala Genel Kurmay internet sitesine d\u00fc\u015fen E-muht\u0131ra demokrasiye d\u00f6n\u00fck tehdidin devam etti\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Demokrat, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc, sivil olan her kesimin, her toplumsal hareketin kar\u015f\u0131 durmas\u0131 gereken bu muht\u0131ray\u0131, miting k\u00fcrs\u00fclerinde \u201casker tabi\u00ee ki konu\u015facak\u201d diye sahiplenir yada alg\u0131latmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsak demokrasi bu gidi\u015fle daha \u00e7ok tehdit al\u0131r. Ya da bir g\u00fcn d\u00fcd\u00fck \u00e7al\u0131n\u0131r ve her \u015fey paydos edilir.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Bug\u00fcn esas olarak tehdit alt\u0131nda olan demokrasidir. Demokrasinin olmad\u0131\u011f\u0131 yerde laiklikte olmaz. Laikli\u011fin hayat bulaca\u011f\u0131 ger\u00e7ek iklim demokrasidir. Unutmayal\u0131m ki \u0130mam Hatipler 12 Eyl\u00fcl rejimin kuca\u011f\u0131nda b\u00fcy\u00fcd\u00fc. Dinin siyasete alet edilmesi de\u2026<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z siyasi krizden bu siyaset zeminini yaratanlar kadar iktidar\u0131 ve muhalefeti ile 12 Eyl\u00fcl rejimine destek olan t\u00fcm siyasi akt\u00f6rler sorumludur. AKP iktidar\u0131 da 12 Eyl\u00fcl rejiminin kendisine sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 avantajlar\u0131n devam etmesine d\u00f6n\u00fck bir politika izledi. AKP ve CHP hi\u00e7bir zaman 12 Eyl\u00fcl Anayasas\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesini istemediler, hatta birlikte halk\u0131n iradesinin parlamentoya adil bir \u015fekilde yans\u0131mas\u0131n\u0131 engelleyen baraj sisteminden yana ortak bir tav\u0131r g\u00f6sterdiler. Bu tutumu demokratik siyasetin neresine koyaca\u011f\u0131z. Toplumun laik, anti-laik eksende kutupla\u015fmas\u0131 demokratik s\u00fcrece ne katk\u0131 sa\u011flayacak?<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Bu \u00f6z\u00fcrl\u00fc temsiliyet sistemi devam ettik\u00e7e siyasetin yeni krizler do\u011furmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n

Darbelerin ve muht\u0131ralar\u0131n ya\u015fanmad\u0131\u011f\u0131, demokrasinin d\u00fc\u015f\u00fcnce ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin ya\u015fam buldu\u011fu bir T\u00fcrkiye daha \u00e7ok demokratik daha \u00e7ok laik olacakt\u0131r. Temel sorun demokrasiyi esas duru\u015f halinden kurtarmakt\u0131r.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Fuat KEYMAN hocan\u0131n da dedi\u011fi gibi \u201cZaman, siyaseti ve demokrasiyi koruma ve ya\u015fama ge\u00e7irme zaman\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00dclkeyi ayd\u0131nl\u0131\u011fa ta\u015f\u0131yacak sa\u011fl\u0131kl\u0131 yol budur.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

DEMOKRAS\u0130 ESAS DURU\u015eTA!\u00a0 2007 y\u0131l\u0131n\u0131n panoramas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karan siyaset bilimcileri sorunlu ve siyasal gerilimlere yol a\u00e7acak bir s\u00fcrecin g\u00fcndemde olaca\u011f\u0131 de\u011ferlendirmesinde...<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"class_list":["post-2875","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ecz-rafet-sahin"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2875","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2875"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2875\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4015,"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2875\/revisions\/4015"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2875"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2875"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2875"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}