{"id":3444,"date":"2008-10-08T09:30:21","date_gmt":"2008-10-08T06:30:21","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ced.org.tr\/?p=3444"},"modified":"2008-10-08T09:30:21","modified_gmt":"2008-10-08T06:30:21","slug":"kriz-kapitalizmin-kendisidir","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.ced.org.tr\/?p=3444","title":{"rendered":"Kriz kapitalizmin kendisidir"},"content":{"rendered":"

Ekonomi sadece banka, borsa, \u015firketten ibaret bir olgu mu? Siyasetçiler, i\u015f adamlar\u0131, medya üyeleri ve akademisyenler, banka, borsa çökmeden düzeni neden sorgulam\u0131yorlar?<\/strong>  <\/p>\n

 <\/p>\n

Amerika Birle\u015fik Devletleri’ndeki banka ve borsa krizi, kapitalist sistemin baz\u0131 çevreler taraf\u0131ndan tekrar sorgulanmas\u0131na neden oldu. Oysa kapitalizm, banka ve borsa krizi olmadan da, sol siyaset taraf\u0131ndan, çok uzun bir süredir zaten sorgulanmaktad\u0131r. Bu sorgulamada ba\u015f\u0131 çeken ki\u015fi de, 19. Yüzy\u0131lda ya\u015fam\u0131\u015f olan ünlü Alman filozof ve sosyal bilimci Karl Marx olmu\u015ftur. Son zamanlarda gündeme gelen “Marx hakl\u0131 m\u0131yd\u0131?” sorusu da bu nedenle anla\u015f\u0131l\u0131r bir sorudur.<\/p>\n

 <\/p>\n

Ancak Türkiye medyas\u0131na da yans\u0131yan bu tart\u0131\u015fmada ciddi bir kavram karga\u015fas\u0131n\u0131n, bilgi eksikli\u011finin ve sosyal adalete yönelik duyars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n oldu\u011fu gözlemlenmektedir. Birincisi, ABD’deki ekonomik krize devletin müdahale ederek 700 milyar dolarl\u0131k bir ‘kurtarma’ operasyonu gerçekle\u015ftirme giri\u015fimiyle ilgilidir. Aralar\u0131nda ABD Kongre üyelerinin de bulundu\u011fu birçok ki\u015fi, bunun sosyalist bir yakla\u015f\u0131m oldu\u011funu, kapitalizmin ruhuna ve ilkelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu savunmu\u015ftur. Birinci yanl\u0131\u015f buradad\u0131r. ABD hükümetinin bu operasyonu sosyalist bir proje de\u011fil, can çeki\u015fen kapitalizmi devlet eliyle kurtarma projesidir. Bunun ad\u0131 kapitalizme devlet deste\u011fidir, bu operasyonun sosyalizm ile uzaktan yak\u0131ndan bir ilgisi yoktur.<\/p>\n

 <\/p>\n

Marx’\u0131n sözünü etti\u011fi sosyalist yakla\u015f\u0131m\u0131n, yani toplumsalc\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131n bir sonucu olan komünizm, herkesin ayn\u0131 oldu\u011fu de\u011fil, ancak farkl\u0131 ekonomik s\u0131n\u0131flar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131, özellikle üretim araçlar\u0131 ba\u011flam\u0131nda özel mülkiyetin olmad\u0131\u011f\u0131, sermaye s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n i\u015fçi s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 sömürmedi\u011fi, insanlar\u0131n bencil bireyler olarak hareket etmedi\u011fi, insanlar\u0131n hem kendilerine, hem ba\u015fkalar\u0131na, hem de ürettikleri ürüne yabanc\u0131la\u015fmad\u0131\u011f\u0131, insanlar\u0131n sermaye odaklar\u0131 ve onlar\u0131 koruyan devlet ayg\u0131t\u0131 alt\u0131nda ezilmeden, toplumsal bir çerçevede, kendilerini gerçekle\u015ftirebildikleri ve özgürle\u015ftikleri bir modeldir. Kapitalizm ise bunlar\u0131n tam tersi, bunlar\u0131n söz konusu olmad\u0131\u011f\u0131, özel mülkiyetin ve ekonomik s\u0131n\u0131flar\u0131n oldu\u011fu, sermaye s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n i\u015fçi s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 sömürdü\u011fü ve bu sömürü üzerinden zenginle\u015fti\u011fi, bunun bir sonucu olarak emekçilerin kendilerinden, ba\u015fkalar\u0131ndan ve ürettikleri üründen yabanc\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131, ki\u015filerin kendilerini gerçekle\u015ftiremedi\u011fi ve ekonomik düzenin bir piyonu olarak ya\u015famlar\u0131n\u0131 idame ettirmek zorunda kald\u0131klar\u0131, sadece bencillik, serbest ticaret ve özel mülkiyet özgürlü\u011fünün oldu\u011fu, bunun bedeli olarak da toplumun bir bütün olarak özgür olamad\u0131\u011f\u0131  bir düzendir. Bu anlamda, kapitalizmin iflas etti\u011fi ve iflas etmeye mahkûm oldu\u011fu do\u011frudur, ancak ABD devletinin krize yönelik kurtarma operasyonunun Marksist anlamda sosyalist bir giri\u015fim oldu\u011fu yanl\u0131\u015ft\u0131r. Sonuçta ABD hükümetinin bu ‘kurtarma’ giri\u015fimi s\u0131n\u0131flar\u0131 ve özel mülkiyeti ortadan kald\u0131rmak için de\u011fil, aksine onlar üzerine kurulmu\u015f düzeni korumak içindir.<\/p>\n

 <\/p>\n

\u0130kinci yanl\u0131\u015f ise, Marx’\u0131n hakl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmak için, böyle bir krizin beklenmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Kapitalizmin iflas etti\u011fini anlamak için böyle bir geli\u015fmeyi beklemeye gerek yoktu. Marx’\u0131n söz etti\u011fi ekonomik sömürü düzeni ve adaletsizlik zaten yeryüzünde bu krizden önce de mevcuttu, hâlâ da mevcut. Marx’\u0131n hakl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmak için bu türden banka, borsa krizlerini beklemek, bilgi eksikli\u011finin ve\/veya kapitalist düzenin adaletsizliklerine yönelik  duyars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n, kapitalist paradigma ile hareket etmenin göstergesidir. Bankalar batmad\u0131\u011f\u0131, borsalar çökmedi\u011fi zaman her \u015fey yolunda m\u0131 gitmi\u015f oluyor? Halk, toplum, mutlu ve özgür mü oluyor? Sömürü ortadan m\u0131 kalk\u0131yor? Vatanda\u015flar, ABD’de veya Türkiye’de, emeklerinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f m\u0131 oluyorlar, sendikal örgütlenme ba\u011flam\u0131nda daha m\u0131 güçlü  oluyorlar, kaliteli ve ücretsiz e\u011fitim ve sa\u011fl\u0131k hizmeti mi alm\u0131\u015f oluyorlar? Gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131ndaki dengesizlik, i\u015fsizlik ortadan m\u0131 kalkm\u0131\u015f oluyor? Ekonomi sadece banka, borsa, \u015firketten ibaret bir olgu mu? Banka, \u015firket, borsa çökmeden önce halk\u0131n büyük ço\u011funlu\u011fu için her gün zaten bir ekonomik kriz durumu yok mu? Siyasetçiler, i\u015f adamlar\u0131, medya üyeleri ve akademisyenler, banka, borsa çökmeden düzeni neden sorgulam\u0131yorlar?
Gerçek \u015fudur ki, kapitalizmin kendisi zaten bir ekonomik krizdir. Kapitalizm geçerli oldu\u011fu sürece ekonomik kriz de onunla birlikte varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sürdürecektir. Banka, borsa çökse de çökmese de bu böyledir. Marx’\u0131n sözünü etti\u011fi komünizmin ütopik olup olmad\u0131\u011f\u0131, gerçekle\u015fme \u015fans\u0131n\u0131n bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131, kendi içindeki ç\u0131kmazlar\u0131 a\u015famayan kapitalist sistemin Marx’\u0131n öne sürdü\u011fü gibi komünizme yol aç\u0131p açmayaca\u011f\u0131, komünizme geçi\u015fin nas\u0131l olaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131labilir. Bu ba\u011flamda kapitalizmi, en az\u0131ndan bugünkü a\u015famada, sosyal demokrat ve demokratik sol politikalarla frenlenemek daha gerçekçi olabilir ve bunun sonucu olarak  s\u0131n\u0131flar ortadan kalkmasa da, s\u0131n\u0131flar aras\u0131 uçurum ortadan kalkabilir, daha dengeli bir gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, kaliteli ve ücretsiz e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k hizmeti sa\u011flanabilir, sendikal hareketler güçlenebilir, yabanc\u0131la\u015fma tamam\u0131yla ortadan kalkmasa da, asgari düzeye çekilebilir. Marksist ölçütlerde bu belki kapitalizmin \u0131l\u0131ml\u0131 bir versiyonu olacakt\u0131r, ancak bu çözüm yine de sosyal adaleti tamam\u0131yla d\u0131\u015flayan bir kapitalizmden daha iyidir, en az\u0131ndan kötülerin iyisidir. Marx’\u0131n özgürlük anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve ruhunu kaybetmeden kapitalizm ile farkl\u0131 boyutlarda mücadele etmek olanakl\u0131d\u0131r. Ancak bunu yaparken, kavram karga\u015fas\u0131 içinde kaybolmamak ve kapitalizme bilinçli veya bilinçsiz teslim olmamak gerekir.<\/p>\n

 <\/p>\n

Radikal, <\/strong>ÖRSAN K. ÖYMEN<\/font><\/u> <\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Doç. Dr. Örsan K. Öymen: Bahçe\u015fehir Üniversitesi Ö\u011fretim Üyesi<\/strong><\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ekonomi sadece banka, borsa, \u015firketten ibaret bir olgu mu? Siyasetçiler, i\u015f adamlar\u0131, medya üyeleri ve akademisyenler, banka, borsa çökmeden düzeni...<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-3444","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ced"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3444","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3444"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3444\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3444"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3444"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3444"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}