{"id":3838,"date":"2013-11-29T20:57:31","date_gmt":"2013-11-29T18:57:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ced.org.tr\/?p=3838"},"modified":"2013-11-29T20:57:31","modified_gmt":"2013-11-29T18:57:31","slug":"baska-bir-saglik-mumkun","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.ced.org.tr\/?p=3838","title":{"rendered":"Ba\u015fka bir sa\u011fl\u0131k m\u00fcmk\u00fcn!"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"western\" style=\"font-weight: normal;\"><span style=\"font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; color: #222222;\">Sa\u011fl\u0131k yeniden ya\u015fam\u0131n i\u00e7ine sokulmal\u0131 ve ya\u015fam\u0131n do\u011fal bir unsuru haline getirilmelidir.<\/span><\/h2>\n<p style=\"margin-bottom: 0cm;\"><a href=\"http:\/\/www.bianet.org\/yazar\/mustafa-sutlas\" target=\"_blank\"><span style=\"color: #1155cc;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">mustafa s\u00fctla\u015f<\/span><\/span><\/span><\/a><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0cm;\"><a href=\"mailto:musutlas@gmail.com\" target=\"_blank\"><span style=\"color: #1155cc;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">musutlas@gmail.com<\/span><\/span><\/span><\/a><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0cm;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0cm;\"><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">Mu\u011fla &#8211; B\u0130A Haber Merkezi<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">22 Kas\u0131m 2013, Cuma 17:51<\/p>\n<p><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.bianet.org\/bianet\/biamag\/151520-baska-bir-saglik-mumkun\" target=\"_blank\"><span style=\"color: #1155cc;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">http:\/\/www.bianet.org\/bianet\/biamag\/151520-baska-bir-saglik-mumkun<\/span><\/span><\/span><\/a><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">sevgili <\/span><\/span><\/span><strong><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\"><span style=\"font-weight: normal;\">\u00e7a\u011fatay g\u00fcler<\/span><\/span><\/span><\/span><\/strong><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">\u2019in s\u0131k\u00e7a kulland\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7evresindekilerin de al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, hatta benim gibi baz\u0131lar\u0131n\u0131n yineledi\u011fi bir s\u00f6z\u00fc vard\u0131r. hep ayn\u0131 konular\u0131 konu\u015ftu\u011fu, anlatt\u0131\u011f\u0131, savundu\u011fu i\u00e7in s\u00f6z \u00f6yle ba\u015flar: <\/span><\/span><\/span><em><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\"><span style=\"font-style: normal;\">\u201cay\u0131n\u0131n dokuz t\u00fcrk\u00fcs\u00fc vard\u0131r, dokuzu da ahlat \u00fcst\u00fcne\u201d<\/span><\/span><\/span><\/span><\/em><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\"> der.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">per\u015fembe g\u00fcnleri de sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131yorum; olabildi\u011fince de \u201cmedya\u201dyla, \u201chabercilik\u201dle kesi\u015fti\u011fi noktalardan kurguluyorum bu yaz\u0131lar\u0131. ama zaman zaman do\u011frudan \u201csa\u011fl\u0131k\u201d \u00fczerine yazmak da gerekiyor.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">bu hafta da olabildi\u011fince \u201cbiamag\u201d okurlar\u0131n\u0131n al\u0131\u015f\u0131k oldu\u011fu unsurlar\u0131 i\u00e7erecek \u015fekilde ama yine sa\u011fl\u0131k \u00fczerine ve ku\u015fkusuz yine medya mensuplar\u0131n\u0131n da yararlanaca\u011f\u0131 bir yaz\u0131 okuyacaks\u0131n\u0131z.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">muhtemelen sizler bu yaz\u0131y\u0131 okudu\u011funuz s\u0131rada <\/span><\/span><\/span><strong><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\"><span style=\"font-weight: normal;\">marmara t\u0131p fak\u00fcltesi\u2019<\/span><\/span><\/span><\/span><\/strong><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">nde, de\u011ferli arkada\u015f\u0131m <\/span><\/span><\/span><strong><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\"><span style=\"font-weight: normal;\">do\u00e7. dr. \u00f6zlem sar\u0131kaya<\/span><\/span><\/span><\/span><\/strong><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\"> ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n d\u00fczenledi\u011fi yaln\u0131z \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131lar\u0131n\u0131n kat\u0131labildi\u011fi bir \u201c<\/span><\/span><\/span><em><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\"><span style=\"font-style: normal;\">arama toplant\u0131s\u0131<\/span><\/span><\/span><\/span><\/em><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">\u201d s\u00fcr\u00fcyor olacak.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">e\u011fer istanbul\u2019da olsayd\u0131m \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131 oldu\u011fum bu toplant\u0131da \u00f6zet olarak a\u015fa\u011f\u0131da dile getirece\u011fim konular\u0131 savunacakt\u0131m.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">toplant\u0131n\u0131n konusu herkesi ilgilendi\u011fi i\u00e7in bunlar\u0131 ilgilenen herkese a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde dile getirmenin yararl\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #222222;\">\u201c<span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\"><strong>sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, sa\u011fl\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 arama\u201d<\/strong><\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">\u00f6nce toplant\u0131n\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131ndan birka\u00e7 not aktarmal\u0131y\u0131m; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00fczerinde derinlemesine d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp tart\u0131\u015fmam\u0131z gereken \u00e7ok \u00f6nemli saptamalar\u0131 dile getiriyor.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><em><span style=\"color: #222222;\">\u201c<\/span><\/em><em><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\"><span style=\"font-style: normal;\">sa\u011fl\u0131k i\u00e7in insan odakl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u201d<\/span><\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">&#8230;insan\u0131n kendisine, \u00e7evresine, yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fe, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ve i\u015fini yapt\u0131\u011f\u0131 ortama\/mekana yabanc\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131; b\u00fct\u00fcn\u00fc kendini olu\u015fturan bir iki par\u00e7as\u0131na indirgeyen, b\u00fct\u00fcn\u00fc par\u00e7as\u0131nda bo\u011fan, ayn\u0131la\u015ft\u0131ran, muhatab\u0131n\u0131 \u00f6znesizle\u015ftiren s\u00fcre\u00e7ler ile, hemen her alanda \u201ckopukluk\u201d, \u201cili\u015fkisizlik\u201d ve \u201ckay\u0131ts\u0131zl\u0131k\u201d sorunlar\u0131n\u0131n kendini ciddi bir \u015fekilde hissettirdi\u011fi bir d\u00fcnya\u2026<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><em><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\"><span style=\"font-style: normal;\">peki, ili\u015fkilenmeye, ba\u011flanmaya, b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011fe ve farkl\u0131l\u0131klara imkan veren \u201cyarat\u0131c\u0131 mesafe\u201dyi koruyarak; kendimizle, birbirimizle, i\u015fimizle, \u00e7evremizle tan\u0131\u015f\u0131kl\u0131k kurarak, kendimizi ve \u00e7evremizi fark ederek, birbirimize, her birimizin kendi sesini bulmas\u0131na izin vererek;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/em><strong><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\"><span style=\"font-weight: normal;\"> birlikte olu\u015fun, duyu\u015fun ve eyleyi\u015fin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi ortamlar\u0131 olu\u015fturmak <\/span><\/span><\/span><\/span><\/strong><em><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\"><span style=\"font-style: normal;\">(abc) ne kadar m\u00fcmk\u00fcn?<\/span><\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n<p><em><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\"><span style=\"font-style: normal;\">&#8230; bu arama toplant\u0131s\u0131 ile, sa\u011fl\u0131k alan\u0131na hasta, hasta yak\u0131n\u0131, hekim, sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 ve \u00f6\u011frenci vb gibi farkl\u0131 rollerle d\u00e2hil olan her bir insan\u0131, kendi d\u00fcnyas\u0131, \u00e7evresi ve hikayesi ile b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7inde anlama \u00e7abas\u0131na odaklanacak, bu \u00e7er\u00e7evede hizmet vermeyi hedefleyen olu\u015fumla, \u201c<\/span><\/span><\/span><\/span><\/em><strong><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\"><span style=\"font-weight: normal;\">sa\u011fl\u0131k i\u00e7in insan odakl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar merkezi<\/span><\/span><\/span><\/span><\/strong><em><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\"><span style=\"font-style: normal;\">\u201dyle, ilgili ilk ad\u0131mlar\u0131 atmay\u0131 hedefledik.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">evet sonunda yeni bir \u201colu\u015fum\u201du hedefleyen bir \u201carama toplant\u0131s\u0131\u201d bu.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">bu t\u00fcr olu\u015fumlar\u0131n de\u011fi\u015fimi ve ilerlemeyi g\u00fc\u00e7lendirip, h\u0131zland\u0131raca\u011f\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131k; dolay\u0131s\u0131yla bu toplant\u0131n\u0131n \u201ci\u015flevli ve yararl\u0131\u201d bir toplant\u0131 olmas\u0131, \u00fcstelik de kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n nitelik ve birikimi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ok muhtemel.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">ben de onlara da iletti\u011fim, bu yaz\u0131da bu olu\u015fumun \u201cdo\u011fal\u201d destek\u00e7isi, belki de bir \u00fcyesi, i\u00e7inde yer alan birisi olarak, o olu\u015fumun ileride ortaya koyaca\u011f\u0131 ve asl\u0131nda \u201cm\u00fcmk\u00fcn\u201d olan \u201cba\u015fka bir sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u201d temel ilkelerini ortaya koymak, belki de bir yol haritas\u0131 \u00e7izme konusunda \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclecek baz\u0131 noktalar\u0131 ortaya koymak istiyorum.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #222222;\">\u201c<span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\"><strong>insan odakl\u0131\u201d ne demek?<\/strong><\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">ama \u00f6nce tak\u0131ld\u0131\u011f\u0131m bir noktay\u0131, \u201csa\u011fl\u0131k i\u00e7in insan odakl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u201cinsan odakl\u0131\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fcn g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki kullan\u0131m\u0131 ve anlamlar\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak tart\u0131\u015fman\u0131n gerekli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">her ne kadar orada kastedilenin, benim a\u015fa\u011f\u0131da dile getirdiklerimden farkl\u0131 oldu\u011funu bilsem de, bu tan\u0131mlaman\u0131n olabildi\u011fince \u201caz\u201d ve ancak \u201camac\u0131n\u0131 tam olarak i\u00e7erdi\u011fi\u201d yerlerde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n do\u011fru oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">\u015furas\u0131 bir ger\u00e7ek \u201codak\u201d ve \u201codakl\u0131\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m ve y\u00fcklenen anlamlar\u0131 itibariyle sizin hedefledi\u011finizden ba\u015fka anlamlarda kullan\u0131l\u0131yor. bu kullan\u0131m yer ve bi\u00e7imlerinin yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar en az\u0131ndan benim de i\u00e7inde oldu\u011fum bir grup insan a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u201cs\u00f6zc\u00fc\u011fe\u201d bir \u201columsuz\u201d anlam y\u00fcklemi\u015f durumda.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">buradaki kapsam\u0131na gelince; sa\u011fl\u0131k hizmet sekt\u00f6r\u00fcnde \u201cinsan odakl\u0131\u201d s\u00f6z\u00fc her\u015feyden \u00f6nce; \u201chizmeti sunan\/g\u00f6ren\u201dle, o hizmetten yararlanan\u0131 birbirinden ayr\u0131 ve uzak, dahas\u0131 ilkini, ikincinin \u00e7evresinde tutan bir anlam ta\u015f\u0131yor.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">ondan da \u00f6nemlisi konum itibariyle bir \u201chiyerar\u015fi\u201d (\u00fcstl\u00fck-astl\u0131k konumu) de yarat\u0131yor. pek \u00e7ok hizmet alan\u0131nda da, ama \u00f6zellikle de sa\u011fl\u0131k alan\u0131nda, bunun olmamas\u0131, yap\u0131lmamas\u0131, benimsenmemesi gerekir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">hem etik, hem hukuki y\u00f6nlerden, hem de i\u015flev bak\u0131m\u0131ndan sa\u011fl\u0131k hizmeti g\u00f6ren\/veren ile ondan yararlananlar <\/span><\/span><\/span><strong><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\"><span style=\"font-weight: normal;\">\u201cayn\u0131 yerde\u201d<\/span><\/span><\/span><\/span><\/strong><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\"> ve ayn\u0131 <\/span><\/span><\/span><strong><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\"><span style=\"font-weight: normal;\">\u201cekibin unsurlar\u0131\u201d<\/span><\/span><\/span><\/span><\/strong><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\"> olmas\u0131 ki\u015filerdir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">\u00fcstelik bu \u201cayr\u0131\u201dl\u0131k bilgiden kaynaklanan bir \u201chiyerar\u015fi\u201d ba\u011flam\u0131nda kullan\u0131l\u0131yorsa, bence bu da hizmetin \u00f6z\u00fcne ayk\u0131r\u0131 bir ba\u015fka tutumu olu\u015fturuyor.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">bunun gidece\u011fi bir nokta \u201celitizm\u201d, bir ba\u015fkas\u0131 da hizmetten yararlanan \u00fczerinde bir \u201cerk\u201d kullanma, bir \u201ciktidar\u201d yaratma olacakt\u0131r. her ikisi de sa\u011fl\u0131k hizmeti alan\u0131nda hizmeti, dolay\u0131s\u0131yla da insan\u0131 \u201ciyi\u201dle\u015ftirmeyen unsurlard\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">dahas\u0131 illa bir \u201chiyerar\u015fi\u201d olacaksa, etik ve yasal olarak \u201ciyile\u015ftirilecek\u201d bedenin sahibi olan ki\u015finin daha \u00fcst konumda oldu\u011funun kabul\u00fc gerekir. \u00e7\u00fcnk\u00fc \u201c<\/span><\/span><\/span><strong><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\"><span style=\"font-weight: normal;\">\u00f6zerklik<\/span><\/span><\/span><\/span><\/strong><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">\u201d ilkesi de, hasta ile hekim aras\u0131nda kurulu oldu\u011fu varsay\u0131lan \u201c<\/span><\/span><\/span><strong><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\"><span style=\"font-weight: normal;\">vekalet s\u00f6zle\u015fmesi<\/span><\/span><\/span><\/span><\/strong><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">\u201d de bunun b\u00f6yle olmas\u0131n\u0131 gerektirir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #222222;\">\u201c<span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\"><strong>t\u00fcrc\u00fcl\u00fck\u201d riski ve \u201cticari\u201dlik<\/strong><\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">itiraz\u0131ma temel olan ikinci nokta ise g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u201c\u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k\u201d bir benzeri ayr\u0131mc\u0131l\u0131k olan \u201ct\u00fcrc\u00fcl\u00fck\u201d tehlikesidir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\">\u201c<span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">insan odakl\u0131\u201d olunca \u201cinsan\u0131n \u00f6ncelenmesi\u201d ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz, dolay\u0131s\u0131yla her \u015feyin buna tabi olmas\u0131 da zorunlu hale gelir. ister birey, ister toplumsal ba\u011flamda d\u00fc\u015f\u00fcnelim \u201cinsan\u201d yaln\u0131zca ya\u015fam\u0131n i\u00e7indeki unsurlardan birisi olmal\u0131d\u0131r. insan\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u201chayvanlar\u0131n itlaf\u201d edilmesi,\u00a0 ya da insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u201chayvan deneylerini\u201d mutlak ve zorunlu oldu\u011funun ileri s\u00fcr\u00fclmesi kabul edilemez. kimi a\u00e7maz noktalarda bir tercihte bulunulsa da bu tutumun en az\u0131ndan etik, ahl\u00e2ki, mesleki ve insan\u00ee boyutlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00fczerinde \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ve tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir neden de bu ifadenin \u201cticari bir unsur\u201d olarak \u201creklam ama\u00e7l\u0131\u201d kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlard\u0131r. asla \u201cticari\u201d yan\u0131 olmamas\u0131 gereken sa\u011fl\u0131k hizmet alan\u0131nda, bu s\u00f6z\u00fcn yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m y\u00fcz\u00fcnden do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131 halde bu s\u00f6z\u00fc kullananlar\u0131n \u201cmevcut sa\u011fl\u0131k sisteminin destekledi\u011fi\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesini do\u011facakt\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">t\u00fcm bunlar dikk\u00e2te al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda\u00a0 asl\u0131nda \u201cinsan\u0131\u201d de\u011fil, insan da i\u00e7inde olmak \u00fczere t\u00fcm \u201cya\u015fam\u0131\u201d ve hatta ya\u015fam\u0131n i\u00e7inde varoldu\u011fu \u201cdo\u011fa\u201dn\u0131n \u00f6ncelenmesi gerekti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<h2 class=\"western\"><strong><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">birlikte d\u00fc\u015f\u00fcnmek, birlikte yapmak<\/span><\/span><\/span><\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">m\u00fcmk\u00fcn olan ba\u015fka bir sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n ilke ve kurallar\u0131n\u0131 tan\u0131mlarken \u201cgezi direni\u015fi\u201dnin ve oradaki k\u0131sac\u0131k s\u00fcrede yarat\u0131lan \u00f6rne\u011fin unsurlar\u0131n\u0131 dikk\u00e2te almal\u0131 ve o deneyimin bize g\u00f6sterdi\u011fi \u201ce\u015fitlik\u00e7i\u201d ve \u201c\u00f6teki\u201dle\u015ftirmeye temelden itiraz eden yakla\u015f\u0131m\u0131n art\u0131k her konuda d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizin \u00f6nc\u00fcllerinden olmas\u0131 gerekir. \u00fcstelik bunu tek ba\u015f\u0131na \u201cgezi direni\u015fi\u201dnden de\u011fil, insanl\u0131k tarihi boyunca t\u00fcm d\u00f6nemlerde, t\u00fcm co\u011frafyalarda ve bir egemenli\u011fe kar\u015f\u0131 m\u00fccadele edenlerin t\u00fcm yapt\u0131klar\u0131na bakarak yapmas\u0131 zorunluluktur. o y\u00fczden s\u0131k\u00e7a \u00f6rnek verdi\u011fim, <\/span><\/span><\/span><strong><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\"><span style=\"font-weight: normal;\">chiapas, venezuela, brezilya<\/span><\/span><\/span><\/span><\/strong><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\"> ba\u015fta olmak \u00fczere, baz\u0131s\u0131 \u201cyerel\u201d kalm\u0131\u015f, dolay\u0131s\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 t\u00fcm \u00f6rneklerin bize g\u00f6sterdiklerinden yararlan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">buradan hareketle, birlikte ya\u015fama ve bu ya\u015fam\u0131n unsurlar\u0131na dair her \u015feyin birlikte ve e\u015fit sorumlulukla ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi gerekti\u011fini, bu anlamda da bilenlerin g\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131n\u0131n en \u00e7ok bu bilgiyi e\u015fitleme konusunda oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">her konuda belirlenecek olan her neyse, onu ona kat\u0131lanlar\u0131n, ondan yararlananlar\u0131n ve onun sorumlulu\u011funu \u00fcstlenecek olanlar\u0131n belirlemesi temel kural olmal\u0131. yaln\u0131zca z\u00fcmrelerin, kastlar\u0131n, g\u00fcc\u00fc elinde bulunduranlar\u0131n de\u011fil, \u201cbilginin ve bilgiye sahip olanlar\u0131n\u201d da egemenliklerine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">bu tabii ki belirli noktalara gelmi\u015f, karar alma s\u00fcre\u00e7lerinde \u00e7oktand\u0131r etkin ve egemen olmay\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015f olanlar\u0131n, \u00e7ok kolay ger\u00e7ekle\u015ftirebilecekleri bir tutum de\u011fildir. o y\u00fczden her t\u00fcrl\u00fc karar s\u00fcrecinde yer alanlar\u0131n, onunla ilgili tart\u0131\u015facak olanlar\u0131n \u201ctam ve mutlak\u201d bir e\u015fitlik halini yaratarak, en az\u0131ndan o s\u00fcre\u00e7te bunu yaratarak sahip olduklar\u0131 unvan, g\u00f6rev ve konumlar\u0131ndan, daha da \u00f6nemlisi inan\u00e7, al\u0131\u015fkanl\u0131k ve e\u011filimlerinden kurtulmalar\u0131, ger\u00e7ekten bir \u201cba\u015fka\u201dy\u0131 yaratma ve geli\u015ftirme s\u00fcrecinde \u00e7ok \u00f6nemli ve gereklidir. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n<h2 class=\"western\"><strong><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">hak temelli yakla\u015f\u0131m<\/span><\/span><\/span><\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">pek \u00e7ok s\u0131nama ve tart\u0131\u015fma sonunda vard\u0131\u011f\u0131m ve s\u0131k\u00e7a dile getirip, her sorun alan\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcm a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir d\u00fc\u015f\u00fcnme sistemi olarak \u00f6nerdi\u011fim \u201chak temelli bak\u0131\u015f\u201d sa\u011fl\u0131k konusundaki aray\u0131\u015flarda da temel al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">sa\u011fl\u0131\u011fa \u201chak temelli yakla\u015f\u0131m\u201d\u0131n uygulamadaki pek \u00e7ok olas\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan \u201ctemel\u201d olanlar \u015funlard\u0131r. dolay\u0131s\u0131yla \u201cyeni\u201d bir sa\u011fl\u0131k organizasyonu bu noktalar\u0131 ele alarak olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<ul>\n<li>\n<p style=\"margin-bottom: 0cm;\"><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">hizmeti \tsa\u011fl\u0131\u011f\u0131yla ilgili hizmet gereksiniminde olanlar ve bu hizmetten \tyararlanacak olanlar planlamal\u0131, belirlemeli ve birlikte \ty\u00f6netmelidir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p style=\"margin-bottom: 0cm;\"><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">t\u00fcm \td\u00fczeyleriyle birlikte sa\u011fl\u0131k profesyonelleri bu s\u00fcrece, bir \tdan\u0131\u015fman, bilgisini payla\u015fan, destek\u00e7i, hizmet eden olarak yer \talmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p style=\"margin-bottom: 0cm;\"><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">sa\u011fl\u0131k \tprofesyonelleri sahip olduklar\u0131 bilgileri (\u201ctemel\u201d olanlar \tdahil) yeniden kontrol ederek g\u00fcncellemeli ve herkesle \tpayla\u015fmal\u0131d\u0131rlar.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p style=\"margin-bottom: 0cm;\"><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">herkese \tsa\u011fl\u0131k bilgisinin sunulmas\u0131, eksik bilgilerin tamamlanmas\u0131, \tyanl\u0131\u015flar\u0131n d\u00fczeltilmesi ve temel bilginin olabildi\u011fince \te\u015fitlenmesi sa\u011flanmal\u0131; bireyler bu bilgilere g\u00f6re davranarak, \tya\u015famlar\u0131n\u0131 kurgulamal\u0131, b\u00f6ylelikle bireyse ve dolay\u0131s\u0131yla da \ttoplumsal sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131, geli\u015ftirilmesi \u00f6ncelenmelidir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p style=\"margin-bottom: 0cm;\"><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">herkesin \t\u00f6ncelikle \u201ckendisinin\u201d sa\u011fl\u0131\u011f\u0131ndan sorumlu oldu\u011fu bilinci \tgeli\u015ftirilmelidir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p style=\"margin-bottom: 0cm;\"><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n \tsosyal belirleyicilerinin temel al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir \u201csa\u011fl\u0131kl\u0131l\u0131k\u201d \ts\u00fcreci \u00f6rg\u00fctlenmelidir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p style=\"margin-bottom: 0cm;\"><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">temel \tve s\u0131k ya\u015fanan sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131n\u0131n gereken t\u00fcm ko\u015ful ve \tolanaklar sunularak, herkesin kendisinin \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeyi \u00f6\u011frenmesi \tsa\u011flanmal\u0131d\u0131r. burada yakla\u015f\u0131m tedavi konusunda yard\u0131mc\u0131 \tolmak de\u011fil, \u00f6nce o duruma d\u00fc\u015fmemek, d\u00fc\u015f\u00fcnce de kendisinin \td\u00fczeltmesi i\u00e7in gerekli olanlar\u0131n sa\u011flanmas\u0131 hedeflenmelidir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p style=\"margin-bottom: 0cm;\"><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n \tve sa\u011fl\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n do\u011fa i\u00e7in de ve do\u011fal yollarla, hem de \tdo\u011faya kar\u0131\u015fma\/kat\u0131lma perspektifiyle, \u201cekolojik\u201d ilkeler, \tde\u011ferler ve \u00f6ncelikler \u00e7er\u00e7evesinde sa\u011flanaca\u011f\u0131 bak\u0131\u015f \ta\u00e7\u0131s\u0131na sahip olunmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p style=\"margin-bottom: 0cm;\"><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">sorunlar \tgiriftle\u015ftik\u00e7e bilgi ve uzmanl\u0131k bir \u201cba\u015fvuru(\u2018sevk\u2019 \tde\u011fil) zinciri\u201d i\u00e7inde devreye girmeli, bu zincirin i\u00e7inde \tyaln\u0131z sa\u011fl\u0131k profesyonelleri de\u011fil, ama o bilgiye sahip herkes \t(\u00f6zellikle de bu durumu deneyimlemi\u015f olanlar) girebilmelidir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p style=\"margin-bottom: 0cm;\"><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">temel \tve asgari sa\u011fl\u0131k hizmet alanlar\u0131 \u201c\u00f6zel\/ayr\u0131\/kurumla\u015fm\u0131\u015f\u201d \talanlar olarak de\u011fil, \u201csa\u011fl\u0131k oca\u011f\u0131\u201d mant\u0131\u011f\u0131nda oldu\u011fu \tgibi ya\u015fam\u0131n pek \u00e7ok gereksinimini kar\u015f\u0131layan alanlar ve \t\u00f6rg\u00fctlenmeler i\u00e7inde, onlarla birlikte ve beraber \ttasarlanmal\u0131d\u0131r. sa\u011fl\u0131k profesyonelleri de bu alanda olmal\u0131, \tyaln\u0131z sa\u011fl\u0131kla ilgili i\u015flerle de\u011fil, g\u00fc\u00e7, bilgi ve \tdeneyimlerine g\u00f6re, sa\u011fl\u0131k d\u0131\u015f\u0131ndaki alanlar\u0131n da e\u015fit \tkat\u0131l\u0131mc\u0131s\u0131 ve di\u011ferleri gibi \u00f6znesi olmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">sa\u011fl\u0131k \tyeniden ya\u015fam\u0131n i\u00e7ine sokulmal\u0131 ve ya\u015fam\u0131n do\u011fal bir unsuru \thaline getirilmelidir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">ku\u015fkusuz bunlar\u0131n her birisi \u00fczerinde uzun uzun konu\u015fulacak, tart\u0131\u015f\u0131lacak yanlar ta\u015f\u0131maktad\u0131r ve bunlar\u0131n s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde yeniden ele al\u0131nmas\u0131, ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n konu\u015fulmas\u0131, somut kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131 gereklidir. ancak burada ama\u00e7 \u00fczerinde konu\u015fulacak ve tart\u0131\u015f\u0131lacak bir zemin yaratmakt\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<h2 class=\"western\"><strong><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">mevcuda dair tutum<\/span><\/span><\/span><\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">her \u201cyeni\u201d aray\u0131\u015f\u0131, \u201ceski\u201dnin reddini de gerekli k\u0131lar. bu ba\u011flamda giderek sorunlu yanlar\u0131 \u00e7o\u011falan ve geni\u015f kesimlerce fark edilen, \u015fu anda uygulanan \u201csa\u011fl\u0131kta d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm program\u0131\u201dn\u0131n politikalar\u0131na ve uygulamalar\u0131na y\u00f6nelik bir tutum al\u0131nmas\u0131n\u0131 da gerektirir. bir yanda uygulaman\u0131n en az\u0131ndan son noktadaki uygulay\u0131c\u0131 olarak yer almak, en az\u0131ndan \u201cyeni\u201dnin yarat\u0131lmas\u0131 s\u00fcrecinde \u201ci\u00e7tenli\u011fi ve inan\u0131l\u0131rl\u0131\u011f\u0131\u201d azaltacak bir unsurdur. ayr\u0131ca bu \u201creddedi\u015f\u201din yarataca\u011f\u0131 sorunlar, aray\u0131\u015f\u0131n ya\u015famla ba\u011fda\u015f\u0131r, ger\u00e7ekle\u015febilir, uygulanabilir bir \u015fekilde tasar\u0131m\u0131n\u0131 da sa\u011flayacakt\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">bu ba\u011flamda \u201csa\u011fl\u0131kta d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm program\u0131\u2019na her d\u00fczeyde ve f\u0131rsatta direnmeli\u201ddir. bunu \u201csivil itaatsizlik\u201d y\u00f6ntemleriyle yani \u201chizmet talebinde bulunmayarak\u201d, \u201chizmeti onlar\u0131n tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 \u015fekilde uygulamayarak\u201d ger\u00e7ekle\u015ftirmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">t\u00fcm hizmet ve uygulamalarda \u201cher d\u00fczeyde ve herkese a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde tam demokratik kat\u0131l\u0131m\u201d\u0131 \u00f6ncelemeli, t\u00fcm karar s\u00fcre\u00e7lerinin \u201ca\u00e7\u0131k ve aleni olmas\u0131n\u0131 istemeli\u201d, \u201cherkesi ilgilendiren her karar s\u00fcrecine aktif bi\u00e7imde m\u00fcdahil olmal\u0131\u201d, bu ama\u00e7la mevzuatta ve i\u015flerlikte \u201ctan\u0131mlanm\u0131\u015f kurullar\u201d\u0131 etkin k\u0131larak onlara kat\u0131l\u0131m\u0131 sa\u011flamal\u0131, i\u015flerlik s\u0131ras\u0131ndaki aksakl\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmak \u00fczere, her d\u00fczeyde ve konuda \u201csivil ve ba\u011f\u0131ms\u0131z izleme kurullar\u0131\u201d olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\">\u201c<span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">birlikte olma ve birlikte davranma\u201d her d\u00fczeyde \u00f6ncelikli olarak benimsenmelidir. d\u00fczenli ve s\u00fcrekli olarak \u201cbirim\/kurum\/\u00e7evre toplant\u0131lar\u0131 ve forumlar\u201d d\u00fczenlemeli, \u201culuslararas\u0131 ili\u015fki ve birliktelikler\u201d yaratarak, s\u00fcrekli bir ileti\u015fim\/bilgi\/deneyim payla\u015f\u0131m\u0131 ortam\u0131 a\u011f\u0131 olu\u015fturmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<h2 class=\"western\"><strong><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">yaln\u0131zca itiraz ve izlemek yetmez<\/span><\/span><\/span><\/strong><\/h2>\n<p><span style=\"color: #222222;\">\u201c<span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve sa\u011fl\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6nceleyen\u201d,\u00a0 yeni ve olmas\u0131 gerekti\u011fi \u015fekilde bir hizmet modelinin \u201ck\u00fc\u00e7\u00fck\/yerel\u201d \u00f6rneklerini yarat\u0131lmal\u0131, en az\u0131ndan mevcut ko\u015fullar i\u00e7inde i\u015flerli\u011fi olan \u201cn\u00fcveler\u201d olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. bu ba\u011flamda \u201csivil-ba\u011f\u0131ms\u0131z-yerel \u2018yeni sa\u011fl\u0131k\u2019 yap\u0131lar\u0131\u201d yarat\u0131lmal\u0131, \u201csa\u011fl\u0131\u011f\u0131 koruma ve geli\u015ftirme\u201d bilincinin benimsenmesi ve g\u00fcndelik ya\u015famdaki kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131 ve uygulamalar\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. benzer bi\u00e7imde sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 etkileyen olumsuzluklardan \u201ckorunmak\u201d i\u00e7in ortak davran\u0131\u015flar benimsemeli ve birlikte uygulamal\u0131d\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">\u00f6te yandan \u201csa\u011fl\u0131\u011f\u0131n sosyal belirleyicileri\u201d konusunda yeni m\u00fccadele yap\u0131lar\u0131 olu\u015fturmal\u0131, mevcut yap\u0131lar\u0131n i\u00e7ine tema olarak bu konular da eklenmelidir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">ba\u015fka alanlarda oldu\u011fu gibi \u201csa\u011fl\u0131k alan\u0131nda\u201d da \u201cdayan\u0131\u015fma yap\u0131lar\u0131\u201d olu\u015fturmak \u00e7ok \u00f6nemlidir. bu konuda sigorta yerine \u201cg\u00f6n\u00fcll\u00fc sa\u011fl\u0131k sand\u0131klar\u0131\u201d, \u201csa\u011fl\u0131k bilgi merkezleri ve ortamlar\u0131\u201d olu\u015fturulmal\u0131, dayan\u0131\u015fmay\u0131 b\u00fcy\u00fctmek y\u00fckseltmek i\u00e7in \u201cdestek, yard\u0131mla\u015fma ve dayan\u0131\u015fma kampanyalar\u0131\u201d ger\u00e7ekle\u015ftirilmelidir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">giderek \u201csivil ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc tan\u0131-tedavi kurumlar\u0131\u201dn\u0131n kurulmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. bu yap\u0131larda \u201cerken tan\u0131 ve erken tedaviye y\u00f6nlendirme\u201d, \u201csistemin kaynaklar\u0131ndan ve olanaklar\u0131ndan ancak zorunluluk hallerinde yararlanma\u201d tutumu geli\u015ftirilmelidir. ileri tetkik ve incelemeye, sofistike y\u00f6ntemlere ve teknolojiye dayanan y\u00f6ntemler de\u011fil, insani, bilimsel, beceriye, deneyime ve \u00f6zg\u00fcvene dayal\u0131 y\u00f6ntemleri \u00f6ne \u00e7\u0131karmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #222222;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: 11pt;\">bunlar\u0131n hepsi her yerde olamayabilir ama olabilenler olmal\u0131d\u0131r. \u00e7\u00fcnk\u00fc \u201cba\u015fka bir sa\u011fl\u0131k m\u00fcmk\u00fcn\u201dd\u00fcr! dahas\u0131 bu, \u201c\u015fimdi de m\u00fcmk\u00fcn!\u201dd\u00fcr. (ms\/ekn)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p>\u00a0<\/p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sa\u011fl\u0131k yeniden ya\u015fam\u0131n i\u00e7ine sokulmal\u0131 ve ya\u015fam\u0131n do\u011fal bir unsuru haline getirilmelidir. mustafa s\u00fctla\u015f musutlas@gmail.com \u00a0 Mu\u011fla &#8211; B\u0130A Haber&#46;&#46;&#46;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-3838","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ced"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3838","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3838"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3838\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3838"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3838"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3838"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}