Dr. Frankenstein\u2019\u0131 bilmeyenimiz yoktur. Frankenstein insan \u00f6l\u00fclerinin par\u00e7alar\u0131n\u0131 birle\u015ftirerek bir bedende toplar ve elektrik \u015foku vererek onu canland\u0131r\u0131r. Ba\u015fta iyi olan bu mahluk daha sonra kontrolden \u00e7\u0131kar ve zamanla \u00e7almaya, insanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeye ve tecav\u00fcz etmeye ba\u015flar. Bunun \u00fczerine Dr. Frankenstein o \u00e7ok \u00fcnl\u00fc repli\u011fini s\u00f6yler:<\/p>\n
\u201cAman allah\u0131m, me\u011fer bir canavar yaratm\u0131\u015f\u0131m!\u201d<\/p>\n
***<\/p>\n
Yakla\u015f\u0131k yirmi g\u00fcn \u00f6nce Sosyal G\u00fcvenlik Kurumu Ba\u015fkan\u0131 Emin Zarars\u0131z Sa\u011fl\u0131k Muhabirleri Derne\u011fi y\u00f6neticilerini kabul etti\u011fi toplant\u0131da orijinal karekodsuz ila\u00e7lar\u0131 (ge\u00e7ici karekodlu) \u00fcr\u00fcnleri sat\u0131n almayacaklar\u0131n\u0131, hastalar\u0131n bu ila\u00e7lar\u0131 ceplerinden \u00f6deyerek alacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti. \u0130la\u00e7 iskontolar\u0131ndaki yeni de\u011fi\u015fiklikler ve Yunanistan\u2019daki fiyat d\u00fc\u015f\u00fc\u015flerinin referans fiyatlara yans\u0131t\u0131lmas\u0131yla ba\u015flayan indirim dalgas\u0131 eczac\u0131n\u0131n g\u00fcndemini fazlas\u0131yla me\u015fgul etti\u011finden olsa gerek, bu konuya yeterince ilgili g\u00f6sterilmemi\u015f ya da SGK ba\u015fkan\u0131n\u0131n bu s\u00f6zleri \u201chadi can\u0131m olur mu \u00f6yle \u015fey\u201d denilerek yeterince ciddiye al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131. Haks\u0131z da say\u0131l\u0131nmazd\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u0130la\u00e7 ve Eczac\u0131l\u0131k Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc bu \u00fcr\u00fcnlerin \u201csanal\u201d olan son kullan\u0131m tarihini 2020 y\u0131l\u0131na kadar uzatm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Ama olan oldu, 31 Aral\u0131k 2010 sabah\u0131 eczac\u0131lar bir y\u0131lba\u015f\u0131 s\u00fcrpriziyle a\u00e7t\u0131 eczanelerini. \u0130la\u00e7 takip sisteminin ba\u015fbelas\u0131 ge\u00e7ici karekodlardan kurtulmak i\u00e7in SGK Medulay\u0131 \u201csanal\u201d son kullanma tarihi 31.12.2010 olan ge\u00e7ici karekodlu \u00fcr\u00fcnlerin giri\u015fine ve kuruma fatura edilmesini yasaklam\u0131\u015ft\u0131. Ayn\u0131 g\u00fcn i\u00e7erisinde bununla ilgili bir de genelge yay\u0131mlad\u0131.<\/p>\n
Peki neden b\u00f6yle bir \u015feye ihtiya\u00e7 duyuldu? Bu y\u00fczden \u00f6nce ge\u00e7ici karekodun nas\u0131l ve neden ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131na bakmak gerekir:<\/p>\n
1 Ocak 2010\u2019dan sonra piyasaya verilen b\u00fct\u00fcn \u00fcr\u00fcnler karekodlu olmak zorundayd\u0131, 1 Haziran 2010 itibariyle piyasadaki b\u00fct\u00fcn \u00fcr\u00fcnler karekodlu olarak i\u015flem g\u00f6rmeye ba\u015flayacakt\u0131 (Daha sonra bu tarih Temmuz 2010\u2019a ertelendi). Karekodsuz her bir \u00fcr\u00fcn i\u00e7in tek tek parti numaras\u0131 ve son kullanma tarihine uygun karekod \u00fcretmek olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7 bir i\u015fti ve zaman zaman GMP ko\u015fullar\u0131na ayk\u0131r\u0131l\u0131klar i\u00e7ermekteydi.<\/p>\n
Bu ama\u00e7la 16 Nisan 2010 tarihinde \u0130la\u00e7 ve Eczac\u0131l\u0131k Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc 2010\/24 say\u0131l\u0131 genelgeyi yay\u0131mlayarak ge\u00e7ici karekod kavram\u0131n\u0131 hayat\u0131m\u0131za soktu. Bu genelge firmalar\u0131n eski tip karekodsuz \u00fcr\u00fcnlerine depolarda veya eczanelerde yaln\u0131zca \u00fcr\u00fcn barkodu ve benzersiz seri numaras\u0131n\u0131 i\u00e7eren etiketler yap\u0131\u015ft\u0131rmalar\u0131na olanak sa\u011fl\u0131yordu. \u0130\u015flem basitle\u015ftirilmi\u015fti ancak s\u00fcre olduk\u00e7a k\u0131s\u0131tl\u0131yd\u0131. Stoktaki \u00fcr\u00fcn say\u0131s\u0131 tespit edilecek, ona uygun say\u0131da \u00fcr\u00fcn \u00e7e\u015fidi kadar ge\u00e7ici karekod \u00fcretilecek ve depolarda veya eczanelerde kutulara yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131lacakt\u0131. G2D\u2019lerin sisteme bildirilmesi sistemin ba\u015flang\u0131c\u0131 olan 16 May\u0131sa kadar devam edecek, t\u00fcm \u00fcr\u00fcnlerin karekodlu olarak i\u015flem g\u00f6rmeye ba\u015flayaca\u011f\u0131 1 Haziran tarihinde \u00fcr\u00fcn \u00fczerine uygulanmayan karekodlar imha edilecek ve sistemden kayd\u0131 silinecekti. Ama \u00f6yle olmad\u0131.<\/p>\n
Fazlaca fazla \u00fcretilen ve kontrols\u00fczce da\u011f\u0131t\u0131lan ge\u00e7ici karekodlar Sosyal G\u00fcvenlik Kurumu i\u00e7in sorun yaratm\u0131\u015f, Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n d\u00fcnyaya \u00f6rnek olmak ad\u0131na uygulad\u0131\u011f\u0131 \u0130la\u00e7 Takip Sisteminin sahtecili\u011fi ve yolsuzlu\u011fu \u00f6nleme iddias\u0131yla tezat olu\u015fturmu\u015ftu. Bu nedenle 5 Kas\u0131m 2010\u2019da bir genelge daha \u00e7\u0131kar\u0131larak ge\u00e7ici karekodlu \u00fcr\u00fcnlerin sisteme sat\u0131\u015f bildirimi yap\u0131lmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra fiyat kup\u00fcr\u00fc, barkod ve ge\u00e7ici karekodun da kesilerek re\u00e7eteye eklenmesi talep edildi. En son olarak bu da yeterli olmam\u0131\u015f olacak ki Sosyal G\u00fcvenlik Kurumu yeni y\u0131lda bu \u00fcr\u00fcnlerden tamam\u0131yla kurtulma yolunu se\u00e7ti.<\/p>\n
D\u00fcnya ne durumda?<\/strong><\/p>\n Biz ge\u00e7ici karekodlarla bo\u011fu\u015furken d\u00fcnyada bu konuyla ilgili neler olup bitiyor, bir de ona bakmak laz\u0131m. Ger\u00e7ekten de Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 \u0130la\u00e7 ve Eczac\u0131l\u0131k Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019n\u00fcn belirtti\u011fi gibi d\u00fcnyaya \u00f6rnek mi oluyoruz yoksa rezil mi?<\/p>\n Fransa y\u0131lba\u015f\u0131nda yani iki g\u00fcn \u00f6nce ila\u00e7ta karekoda ge\u00e7ti. Art\u0131k piyasaya verilen t\u00fcm ila\u00e7lar\u0131n \u00fcr\u00fcn barkodu (CIP13), son kullanma tarihi ve parti numaras\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 datamatrix format\u0131nda karekodu olmak zorunda.<\/p>\n Peki Fransa\u2019da bu s\u00fcre\u00e7 nas\u0131l evrildi?<\/p>\n Frans\u0131z Sa\u011fl\u0131k \u00dcr\u00fcnleri G\u00fcvenlilik Kurumu (AFSSAPS) 16 Mart 2007\u2019de yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fiklikle 7 haneli olan ila\u00e7 \u00fcr\u00fcn kodlar\u0131n\u0131n 13 haneye (CIP13) uzat\u0131lmas\u0131 ve \u00fcr\u00fcn kodu, son kullanma tarihi ve parti numaras\u0131 bilgilerinin karekod (datamatrix) i\u00e7inde yer almas\u0131 i\u00e7in gerekli yasal d\u00fczenlemeleri Frans\u0131z Resmi Gazetesi\u2019nde yay\u0131mlad\u0131.<\/p>\n 1 Ocak 2008\u2019de ilk karekodlu \u00fcr\u00fcnler piyasaya verildi.<\/p>\n 1 Ocak 2009\u2019da piyasaya yeni verilen b\u00fct\u00fcn \u00fcr\u00fcnler 13 haneli (CIP13) kodunu i\u00e7ermek zorundayd\u0131.<\/p>\n 1 Ocak 2011 itibariyle de Fransa\u2019da piyasaya verilen t\u00fcm \u00fcr\u00fcnler karekodlu olmak zorunda.<\/p>\n G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi Fransa\u2019da sadece karekod sisteminin adaptasyonu i\u00e7in bile uzun bir s\u00fcre \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f. Kald\u0131 ki \u0130la\u00e7 Takip Sistemi ve benzeri uygulamalar i\u00e7in gerekli olan her kutuya ait benzersiz seri numaras\u0131 hen\u00fcz uygulanmamaktad\u0131r. Yani karekodda sadece \u00fcr\u00fcn kodu (barkod), son kullanma tarihi ve parti numaras\u0131 yer almaktad\u0131r.<\/p>\n Avrupa geneline bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise EFPIA\u2019n\u0131n (Avrupa \u0130la\u00e7 End\u00fcstrileri ve Birlikleri Federasyonu-bizdeki \u00fcyesi A\u0130FD\u2019dir) birebir uygulamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u201ccoding & identification\u201d projesinin yaln\u0131zca \u0130sve\u00e7\u2019te 25 eczanede Eyl\u00fcl 2009 ve Ocak 2010 aras\u0131ndaki 4 ay boyunca pilot uygulama olarak denendi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. \u0130la\u00e7 kutular\u0131 \u00fczerine karekod uygulanmas\u0131 i\u015flemi yaln\u0131zca T\u00fcrkiye ve Fransa\u2019da karekod (datamatrix) b\u00fct\u00fcn \u00fcr\u00fcnler i\u00e7in, \u00c7in\u2019de kan \u00fcr\u00fcnleri ve a\u015f\u0131lar i\u00e7in mevzuatta yer almakta. \u0130spanya, Almanya, S\u0131rbistan, Brezilya, Rusya ve A.B.D karekoda ge\u00e7i\u015fin de\u011ferlendirmesini yapmakta. \u0130talya ise her kutuya benzersiz seri numaras\u0131 verdi\u011fi kendine \u00f6zg\u00fc \u201cBollini\u201d sistemini karekoda (datamatrix) \u00e7evirmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n Avrupa\u2019daki sistemin kurucusu EFPIA t\u00fcm \u00fcr\u00fcnlerin karekodlu hale getirilmesi i\u00e7in gerekli s\u00fcrenin 3-5 y\u0131l aras\u0131nda oldu\u011funu ve \u201cbekleyip g\u00f6rmenin\u201d, bir ba\u015fka deyi\u015fle kervan\u0131 yolda d\u00fczmenin bir se\u00e7enek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getiriyor. Hen\u00fcz kolilerin (dolay\u0131s\u0131yla depolar\u0131n) sisteme dahil edilmesinin bir sorun te\u015fkil etti\u011fini ve bu i\u015f i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131 planlanan RFID teknolojisinin (Radyo frekans\u0131 ile tan\u0131mlama) yeterince olgunla\u015fmamas\u0131ndan bahsediliyor. Hastalar\u0131n bu sistemden olumsuz etkilenmemesi \u00f6ncelikli s\u0131rada.<\/p>\n K\u0131sacas\u0131 d\u00fcnya i\u00e7in hen\u00fcz erken diyebiliriz.<\/p>\n Ancak bizim i\u00e7in d\u00fcnyaya \u00f6rnek olmak ad\u0131na karekodsuz \u00fcr\u00fcnleri karekodlu hale getirmek i\u00e7in ge\u00e7ici karekodu icat eden, \u00f6deme kurumu i\u00e7in varl\u0131klar\u0131 tehlike olan bu ila\u00e7lar\u0131 eczac\u0131lara kelimenin tam anlam\u0131yla \u201ckakalayan\u201d ve belki de en \u00f6nemlisi geri \u00f6deme listesinde yer almas\u0131na ra\u011fmen hastalar\u0131m\u0131za \u201cbu ila\u00e7lar\u0131 almak istiyorsan sat\u0131n alacaks\u0131n\u201d diye dayatan d\u00fc\u015f\u00fcnce hastal\u0131kl\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fcncedir. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda Avrupa\u2019ya veya d\u00fcnyan\u0131n ba\u015fka birtak\u0131m yerlerine gidip \u201cbu sistemi \u00f6nce biz kurduk, gelin size anlatal\u0131m\u201d derken acaba eczac\u0131lara ve hastalara ya\u015fat\u0131lan b\u00fct\u00fcn bu rezaletlerden de bahsedecekler mi?<\/p>\n ***<\/p>\n D\u00f6nelim Frankenstein\u2019a. Dr. Frankenstein yaratt\u0131\u011f\u0131 mahluk i\u00e7in en sonunda \u015f\u00f6yle der: \u201cOnu ben yaratt\u0131m, hi\u00e7 sormadan. Ve bu beni i\u015fledi\u011fi her su\u00e7tan sorumlu yapar. Su\u00e7lu benim, o masumdur.\u201d<\/p>\n <\/p>\n Havanhaber.org sitesinden al\u0131nt\u0131d\u0131r.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dr. Frankenstein\u2019\u0131 bilmeyenimiz yoktur. Frankenstein insan \u00f6l\u00fclerinin par\u00e7alar\u0131n\u0131 birle\u015ftirerek bir bedende toplar ve elektrik \u015foku vererek onu canland\u0131r\u0131r. Ba\u015fta iyi...<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[59],"tags":[],"class_list":["post-4183","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ecz-murat-gumus"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4183","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4183"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4183\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4184,"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4183\/revisions\/4184"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4183"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4183"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ced.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4183"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}